Werken kalktabletten tegen botontkalking? Lees nu het verrassende antwoord

Leestijd: 6 minuten

Bijna de helft van de vrouwen boven de 50 krijgt te maken met een botbreuk die veroorzaakt is door botontkalking (1). Om dit te voorkomen schrijven artsen vaak kalktabletten tegen botontkalking voor. Maar heeft dit wel nut? Niet altijd! Kalktabletten hebben alleen nut als je niet voldoende kalk uit je voeding haalt. Daarnaast werken ze alléén in combinatie met voldoende vitamine D.

In dit artikel zal ik de volgende vragen beantwoorden:

  • Wat is botontkalking?
  • Wat zijn kalktabletten?
  • Werken kalktabletten tegen botontkalking?
  • Wat is het verband tussen kalktabletten en vitamine D?
  • Moet ik kalktabletten tegen botontkalking nemen?

Wat is botontkalking?

Botontkalking is een chronische aandoening waarbij de botmassa afneemt. Hierdoor worden de botten zwakker en kunnen ze makkelijker breken. Een andere naam voor botontkalking is osteoporose. Dat betekent letterlijk ‘poreus bot’.

Botontkalking is een langzaam proces. Het duurt vaak jaren voordat het ontdekt wordt. Vaak wordt de diagnose gesteld na een botbreuk.

Vrouwen lopen een hoger risico op botontkalking

Botontkalking is een normaal onderdeel van ouder worden. Dit start ongeveer wanneer je 35 jaar oud bent. Maar sommige mensen verliezen sneller botmassa dan normaal. Dan wordt het een probleem.

Vrouwen verliezen snel botmassa in de eerste jaren na de menopauze. Daardoor hebben zij een grotere kans op botontkalking dan mannen. Vooral als de menopauze vroeg begint (voor 45 jaar). Dit komt doordat na de menopauze het vrouwelijke hormoon oestrogeen veel minder wordt geproduceerd (2, 3). Oestrogeen is namelijk belangrijk voor gezonde botten.

Maar hoe zit het dan met mannen? Zij produceren toch veel minder oestrogeen? Bij mannen is het hormoon testosteron betrokken bij het behouden van gezonde botten. Mannen blijven zelfs op oudere leeftijd nog testosteron aanmaken. Daarom hebben zij minder kans op botontkalking. Als je als man een lage testosteronspiegel hebt, is het risico wel groter (3).

Andere risicofactoren voor botontkalking zijn bijvoorbeeld (2, 3):

  • Het nemen van medicijnen die de botmassa beïnvloeden
  • Bepaalde ziekten, zoals ontstekingsziekten en problemen met de hormoonhuishouding
  • Als botontkalking en het krijgen van botbreuken in de familie zit
  • Ondergewicht en eetstoornissen
  • Weinig beweging
  • Veel alcohol drinken en/of roken
Kalktabletten tegen botontkalking 1

Wat zijn kalktabletten?

Kalktabletten zijn tabletten met het mineraal calcium erin. “Kalk” is namelijk een ander woord voor calcium. Om botbreuken te voorkomen, krijg je vaak kalktabletten tegen botontkalking voorgeschreven door de dokter.

Wat is calcium?

Calcium heeft je lichaam nodig voor veel verschillende functies. Calcium is bijvoorbeeld betrokken bij het:

  • Behouden van gezonde botten en tanden
  • Regelen van bloedstolling
  • Verzenden van impulsen door je zenuwen
  • Regelen van je hartritme

Calcium haal je vooral uit voedingsmiddelen. Een heel bekende bron van calcium is natuurlijk zuivel. Maar de volgende voedingsmiddelen bevatten ook calcium:

  • Groene bladgroente, zoals boerenkool
  • Noten
  • Peulvruchten
  • Sojaproducten met toegevoegde calcium

Hier vind je een lijst met calciumrijke producten.

Om botontkalking te voorkomen en behandelen heb je voldoende calcium nodig. Haal je niet voldoende calcium uit je voeding? Dan kunnen kalktabletten tegen botontkalking een uitkomst zijn.

Werken kalktabletten tegen botontkalking?

Ongeveer 99% van het calcium in je lichaam wordt opgeslagen in je botten en tanden. Maar calcium is ook op andere plekken nodig, zoals het hart en de zenuwen. Je lichaam krijgt voldoende calcium op deze plekken op twee manieren (1):

  1. Door calcium op te nemen uit je voeding.
  2. Door calcium uit bot te halen en te “lenen”. Het bot wordt dan dus een beetje afgebroken.

Krijg je voldoende calcium binnen? Dan is het geen probleem als je lichaam soms calcium “leent” uit je botten. Dit wordt dan snel genoeg weer aangevuld. Maar krijg je niet voldoende calcium binnen? Dan kan het calcium wat verdwijnt uit de botten niet worden aangevuld. Je botten worden dan dus zwakker (1).

Zoals je hebt gelezen, is het normaal dat je botten poreuzer worden als je ouder wordt. Je kunt dit beperken door voldoende calcium binnen te krijgen. Kalktabletten kunnen daarbij helpen. Maar dit kunnen ze alleen wanneer ze hulp krijgen van vitamine D (1, 4)!

Het belangrijke verband tussen kalktabletten en vitamine D

Het innemen van kalktabletten tegen botontkalking is niet voldoende om botbreuken te voorkomen. Calcium heeft vitamine D nodig om een optimaal effect te hebben. Vitamine D zorgt er namelijk voor dat calcium goed opgenomen kan worden vanuit de darmen (5).

Vitamine D wordt vooral aangemaakt wanneer je huid in de zon komt. Maar hoe ouder je wordt, hoe minder vitamine D je lichaam aanmaakt. Iemand van 65 jaar maakt 75% minder vitamine D aan dan iemand van 30 jaar. Een gebrek aan vitamine D zorgt ervoor dat er minder calcium uit je voeding wordt opgenomen (6).

Uit onderzoek is gebleken dat vitamine D en calcium sámen ervoor zorgen dat je minder kans hebt op botbreuken (4, 7). Daarom is het belangrijk dat je altijd voldoende calcium én vitamine D binnen krijgt.

In een gezond dieet met zuivel, noten en groente krijg je in principe voldoende calcium binnen. Dan heeft het innemen van éxtra calcium in de vorm van kalktabletten geen nut.

Daarentegen is het innemen van vitamine D supplementen vaak wél verstandig. In de winter is de zon in Nederland niet sterk genoeg en daardoor maak je te weinig vitamine D aan. Daarnaast komen we in de winter minder buiten en zijn we vaak helemaal bedekt. Een supplement kan er dan voor zorgen dat je voldoende vitamine D binnen krijgt (8). 

Kalktabletten tegen botontkalking 2

Moet ik kalktabletten tegen botontkalking nemen?

In principe niet, tenzij je te weinig calcium uit je voeding haalt. Wanneer gebeurt dit? Een aantal voorbeelden:

  • Wanneer je geen zuivel eet
  • Door verminderde opname van calcium uit de darmen (bijvoorbeeld bij een darmziekte)
  • Bij een tekort aan vitamine D
  • Door nierproblemen waarbij je teveel calcium verliest in de urine

Gebruik bijvoorbeeld de Eetmeter van het Voedingscentrum om te bepalen of je voldoende calcium binnen krijgt. Hoeveel calcium heb je nodig (9)?

  • Mannen:
    • Tussen 25-69 jaar: 950 milligram
    • Boven de 70: 1200 milligram
  • Vrouwen:
    • Tussen 25-50 jaar: 900 milligram
    • Tussen 51-69 jaar: 1100 milligram
    • Boven de 70: 1200 milligram

Het is alleen nodig om kalktabletten tegen botontkalking te nemen wanneer je zeker weet dat je te weinig calcium binnen krijgt (10,11). Een goede keuze voor kalktabletten zijn deze handige kauwtabletten. Deze bevatten ook vitamine D, zodat het calcium goed wordt opgenomen.

Zoals je hebt gelezen, werkt calcium alleen in combinatie met vitamine D. Wil je de kans op botbreuken verkleinen? Zorg er dan ook altijd voor dat je voldoende vitamine D binnen krijgt. Vaak is hier wél een supplement voor nodig (11). Probeer bijvoorbeeld eens deze tabletten. Zo krijg je ook genoeg vitamine D binnen in de wintermaanden of als je huid zelf niet meer genoeg vitamine D maakt.

Iedereen krijgt te maken met botontkalking, maar met voldoende calcium én vitamine D kun je de kans op botbreuken gelukkig verkleinen.


Bronnen

  1. Harvard School of Public Health; “Calcium: What’s Best for Your Bones and Health?”; https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/what-should-you-eat/calcium-and-milk/calcium-full-story/; 2019
  2. National Health Service; “Osteoporosis – Overview”; https://www.nhs.uk/conditions/osteoporosis/; 2016
  3. National Health Service; “Osteoporosis – Causes”; https://www.nhs.uk/conditions/osteoporosis/causes/; 2016
  4. Boonen, S; Lips, P, Bouillon, R; Bischoff-Ferrari, HA; Vandershueren, D; Haentjens, P; “Need for Additional Calcium to Reduce the Risk of Hip Fracture with Vitamin D Supplementation: Evidence from a Comparative Meta-analysis of Randomized Controlled Trials; J Clin Endocrinol Metab; 2007
  5. Bolland, MJ; Leung, W; Tai, V; Bastin, S; Gamble, GD; Grey, A; Reid, IR; “Calcium Intake and Risk of Fracture: Systematic Review”; BMJ; 2015
  6. Hill, TR; Aspray, TJ; “The Role of Vitamin D in Maintaining Bone Health in Older People”; Ther Adv Musculoskelet Dis; 2017
  7. Chapuy, MC; Arlot, ME; Duboeuf, F; Brun, J; Crouzet, B; Arnaud, S; Delmas, PD; Meunier, PJ; “Vitamin D and Calcium to Prevent Hip Fractures in Elderly Women”; New Engl J Med; 1992
  8. Tello, M; “Calcium, Vitamin D, and Fractures (Oh My!)”; Harvard Health Publishing; https://www.health.harvard.edu/blog/calcium-vitamin-d-fractures-oh-2018021213247; 2018
  9. Voedingscentrum, “Calcium”; https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/calcium.aspx, 2019
  10. Coughlan, T; Dockery, F; “Osteoporosis and Fracture Risk in Older People”; Clinical Medicine; 2014
  11. Boonen, S; Vanderschueren, D; Haentjes, P; Lips, P; “Calcium and Vitamin D in the Prevention and Treatment of Osteoporosis – A Clinical Update”; J Intern Med; 2006

Een reactie plaatsen